De budgetten van lokale besturen staan al geruime tijd onder druk. Die druk loopt verder op door extra uitgaven die eraan zitten te komen, zoals de pensioenkosten voor ambtenaren en de verwachte toename van OCMW-steun voor burgers die hun werkloosheidsuitkering verliezen. In veel steden en gemeenten wordt er dan ook naarstig naar manieren gezocht om kosten te verlagen en elke investering grondig tegen het licht gehouden. In Nederland, waar lokale overheden ook met bezuinigingen kampen, besloten recent drie gemeenten om burgers actief te betrekken bij het begrotingsproces. En met succes.
Veel Nederlandse gemeenten kampen momenteel met aanzienlijke tekorten nu de financiële steun die ze krijgen vanuit de centrale overheid afneemt. Dit dwingt hen tot moeilijke keuzes: waar kan worden bezuinigd, en waarin kunnen we blijven investeren?
In plaats van deze afwegingen achter gesloten deuren te maken, kozen de Noord-Hollandse gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland voor een andere aanpak. Zij besloten de mensen te betrekken die het meest geraakt worden door deze beslissingen: hun inwoners. Een aanpak die we graag ook wat meer in Vlaanderen zouden zien!
.webp)
Beleidsmakers deinzen er nog te vaak voor terug om burgers te betrekken bij moeilijke topics, zoals besparingen. Uit angst voor kritiek blijven veel beslissingen achter gesloten deuren. Maar juist als het moeilijk wordt, is transparantie nodig. Echte participatie leidt niet tot meer problemen, maar tot beter begrip en sterker draagvlak.
Voor deze drie Nederlandse gemeenten uit het Go Vocal-netwerk was participatie geen risico maar een vanzelfsprekenheid. Een kans om vertrouwen op te bouwen.
Via hun Go Vocal-platform lanceerden ze een toegankelijke en goed gestructureerde online bevraging: Waar moet volgens hen in worden geïnvesteerd? En waarop kan worden bezuinigd?
Om ook burgers zonder digitale toegang te bereiken, gingen medewerkers van de lokale besturen naar markten en andere centrale plekken om met inwoners over de kwestie in gesprek te gaan.
De projectpagina op het participatieplatform van elke gemeente schetste duidelijk de context en het hoe van de oefening, zodat burgers met kennis van zaken hun mening konden geven:
De opzet van de enquête was doordacht. Geen simpele ja-nee-vragen, maar thematische blokken – over o.a. openbare ruimte, cultuur, onderwijs – waarin deelnemers konden aangeven of zij meer, minder of evenveel budget nodig vinden.
Daarnaast konden burgers hun keuzes motiveren in open tekstvelden. Dankzij de AI-ondersteunde analyse via het platform werden deze antwoorden snel geordend en samengevat.
.webp)
In elk van de drie gemeenten – elk met circa 20.000 inwoners – lieten meer dan 500 burgers van zich horen. Een hoog cijfer, zeker gezien het gevoelige onderwerp.
Opvallend was ook de hoge bereidheid om op de lange termijn betrokken te blijven:
Go Vocal biedt ook tools om de resultaten efficiënt te verwerken en te delen – zowel intern als extern. Met de ingebouwde rapportagefunctie kan de overkoepelende administratie voor de drie gemeenten eenvoudig visuele rapporten opstellen, inclusief toelichtingen gebaseerd op de samenvattingen van open antwoorden dankzij AI.
Het succes hangt sterk samen met de gekozen aanpak – die moet passen bij de doelen, doelgroep en lokale context. Wat altijd werkt: hybride participatie. Door digitale én fysieke kanalen te combineren, bereik je meer mensen.
Zeer geschikt om gestructureerde input te verzamelen van een grote en diverse groep. Zorg wel voor:
Voor een interactiever proces kun je kiezen voor de participatieve begrotingsmodule van Go Vocal:
Welke methode ook wordt gekozen: wees helder over wat je vraagt, en wat er met de input gebeurt.
Ook in Vlaanderen staan veel lokale besturen voor financiële uitdagingen. Als je het ons vraagt, is burgerparticipatie in moeilijke tijden juist essentieel. Deze voorbeelden laat zien dat participatie bij begrotingsvraagstukken niet alleen mogelijk is, maar ook loont. Het leidt tot:
En dat alles zonder ondoenlijke druk op de diensten – dankzij een sterk participatieplatform en een helder communicatieplan.
Plan een vrijblijvend gesprek in en ontdek hoe Go Vocal je kan ondersteunen.
Sören is een technologieliefhebber met grote interesse voor politiek en democratische innovatie. Hij streeft ernaar verhalen te vertellen die overheden inspireren tot meer impactvolle participatie.
Het Zuid-Hollandse Waddinxveen is de snelst groeiende gemeente van Nederland en telt vandaag bijna 35.000 inwoners. 30% daarvan is jonger dan 25 jaar. Tegen 2050 is dat zelfs 40%. Deze demografische trend stelde de gemeente voor een prangende vraag: hoe kunnen we ook de jongsten betrekken bij beslissingen en de toekomst? Esther van Ellinkhuizen, medewerker kabinetszaken en kinderparticipatie, legt uit hoe ze dat doet.
%2520copy.webp)
In de Zuid-Hollandse gemeente Rijswijk (±57.000 inwoners) ligt een bijzondere historische plek: Hof van Sion. Archeologen vonden hier de resten van een klooster uit de 15e en 16e eeuw. Tegenwoordig is Hof van Sion een onderdeel van de duurzame wijk RijswijkBuiten. De gemeente wilde hier graag een nieuwe wijkontmoetingsplaats inrichten en vroeg de inwoners naar hun wensen. Die deelden ze online op een interactieve kaart.
